Gmina Gnojnik

Kościół parafialny murowany p.w. św. Marcina Biskupa

Kościół był zbudowany jako funkcja obronna, czyli ściany mają 2m grubości, potężne szkarpy podpierające mury, rząd wąskich otworów strzelniczych umieszczonych w strefie strychowej oraz w zachodniej wieży, połączone systemy galerii obronnych nad prezbiterium, nawą i w wieży.

Kościół jest budowlą orientowaną, jednonawową, z węższym wielobocznie zamkniętym prezbiterium, przy którym od północy znajduje się zakrystia, od zachodu kwadratowa wieża, natomiast od południa kaplica. W prezbiterium widnieje gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe, a w pozostałych częściach kościoła stropy płaskie. W środkowej części wieży umieszczono pomieszczenie chóru organowego.

We wnętrzu kościoła sąsiadują ze sobą zabytki datowane na pierwszą połowę XIV wieku (m.in. kamienny portal od południowej strony nawy, tabernakulum w ścianie prezbiterium, szafka na oleje i drewniana rzeźba Matki Boskiej) oraz elementy barokowe z XVIII i XIX wieku, takie jak: – ołtarz główny rokokowy z II poł. XVIII wieku; – rokokowy ołtarz boczny w nawie od strony północnowschodniej z 1766 r.; – rokokowy ołtarz boczny w nawie od strony południowo-wschodniej z 1766 r.

Wystroju dopełniają: barokowa chrzcielnica, drewniana rokokowa ambona, dwa barokowe konfesjonały, organy zakupione w 1854 r. oraz późnobarokowy krucyfiks.

Na uwagę zasługują również XIX-wieczne elementy znajdujące się po zewnętrznej stronie ścian kościoła: Ogrójec z kamienną figurą klęczącego Chrystusa oraz stacje Drogi Krzyżowej, usytuowane w prostokątnych niszach, zamykanych drewnianymi drzwiczkami

Jest to jeden z najstarszych zachowanych w całości zabytków murowanej architektury sakralnej we wschodniej części Małopolski.

Nie jest znana data rozpoczęcia budowy obiektu, wiadomo jednak, że konsekracji świątyni dokonano w 1382 r.

Kościół p.w. Matki Bożej Fatimskiej, którego budowa rozpoczęła się w 2006 roku

Jest to nowy kościół w tej parafii, który powstał w 2006r.  Patronem świątyni jest Matka Boża Fatimska. Kościół został zbudowany z kamienia węgielnego, który został poświęcony podczas mszy na Krakowskich Błoniach przez Ojca Świętego Benedykta XVI w maju 2006r.

Źródło: https://gnojnik-wiz.diecezja.tarnow.pl/#start

Kościół parafialny drewniany p.w. św. Urszuli z otoczeniem z 1697 roku, Dzwonnica drewniana z XVIII wieku.

„W środku osady w sąsiedztwie rzeki Uszwicy stoi niewielki barokowy, drewniany kościół pod wezwaniem Świętej Urszuli.

Zbudowany został w roku 1697 staraniem miejscowego proboszcza ks. Wacława Jantkiewicza. Położenie kościoła przy drodze Gnojnik – Lipnica Murowana czyni go łatwo dostępnym wszystkim pielgrzymom i zwiedzającym.

Jest to już drugi kościół, odnotowany w dziejach Gosprzydowej. Pierwszy bowiem zbudowany był około 1440r., przez ówczesnych właścicieli wsi – Wielogłowskich.

Kościół był wielokrotnie odnawiany m.in. w 1916, 1950 r. i w latach 60. XX w. W 1954 r. do prezbiterium została dostawiona kaplica i dodane podcienia. Przy rozbudowie wykorzystane zostały dawniejsze plany architekta Bogdana Tretera, które skorygował architekt Piotr Krakowski.

Kościół jest drewniany, oszalowany i pokryty gontami. Nawa i prezbiterium nakryte są wspólnym, stromym dachem wielopołaciowym. W kalenicy dachu znajduje się wieżyczka na sygnaturkę z latarnią. Kaplica nakryta jest dachem kopułowym. Kościół ma jedną nawę. Węższe od nawy prezbiterium zamknięte jest trójbocznie. Przy prezbiterium od północy znajduje się zakrystia, a od południa kaplica. Nawa i prezbiterium otoczone są otwartymi podcieniami.

Barokowa architektura kościoła czyni go wyjątkowym obiektem – jest jednym z nielicznych drewnianych kościołów na terenie Podkarpacia wybudowanych w stylu barokowym.

Obok kościoła znajduje się wolno stojąca dwukondygnacyjna dzwonnica drewniana z XVII wieku o konstrukcji słupowo-szkieletowej.

Obok dzwonnicy stoi dom parafialny. Wybudowany w roku 1938 pierwotnie służył jako mieszkanie organisty oraz salka katechetyczna. Obecnie w budynku mieści się świetlica parafialna – miejsce spotkań dla działających w naszej parafii grup.

Warto nadmienić, że kościół wraz z przylegającą dzwonnicą stał się inspiracją dla znanego krakowskiego malarza Józefa Stachnika, który jeden ze swoich obrazów poświęcił właśnie gosprzydowskiej świątyni.

Na uwagę zasługuje również przepiękny wystrój kościoła. Przeważają w nim elementy barokowe pochodzące z z XVII-XVIII w. Z tego okresu pochodzą między innymi ołtarze oraz zabytkowa ambona. Do cennych zabytków w świątyni zaliczyć trzeba również kamienną, gotycką chrzcielnicę oraz kropielnicę (oba obiekty z XV w.)

W kościele znajdują się cztery barokowe ołtarze:

• ołtarz główny rokokowy,
• dwa ołtarze boczne,
• ołtarz Grobu Bożego w kaplicy.

Do gotyckich części wystroju kościoła należał również tryptykowy ołtarz składający się z obrazu środkowego i dwóch ruchomych skrzydeł. Tryptyk znajduje się obecnie w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie.

Drewniane zabytki kościoła – ołtarze, ambona, nakrycie chrzcielnicy otrzymały w 1959 r. nową polichromię. W czasie renowacji oprócz kolorów złotego i srebrnego wprowadzono niebieski, seledynowy i kość słoniową.”  Źródło: http://www.gosprzydowa.pl/

Budynek plebanii z 1883 roku

Dom parafialny z 1938 roku

<span style=”font-size:10px”>Źródło: opracowanie własne na podstawie: https://www.gnojnik.pl/_files/wazne_dokumenty/spis_inwentaryzacyjny_zabytko_2013/Plik_7_Historyczne.pdf stan na dzień 05.05.2021r.</span>

Kościół parafialny drewniany p.w. św. Mateusza Pierwszy kościół w Biesiadkach zbudowano ok. 1199 roku. Taka data widniała na tabliczce wiszącej nad bocznym wejściem kościoła.  Obecna świątynia w stylu gotyckim powstała w II połowie XVII w. Kościół ten to budowla modrzewiowa o konstrukcji zrębowej, trzynawowa z węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie, przy którym usytuowano zakrystię. Od północnej strony nawy jest trójbocznie zakończona kaplica. Od południowej kruchta. Nawa główna i prezbiterium nakryte zostały sklepieniem kolebkowym. Przy wejściu do świątyni znajduje się portal ostrołukowy wraz z umieszczonymi w nim drzwiami z pięknymi, starymi okuciami. W ścianach trzykondygnacyjnej wieży umieszczono wnęki, a w nich rzeźby świętych. Wieżę zwieńcza baniasty hełm z latarnią z 1936 roku. Wnętrze świątyni zdobione jest polichromią z 1938 roku. Główny ołtarz jest w stylu barokowym z późnogotycką rzeźbą Piety z XVI w. oraz obrazem patrona św. Mateusza Ewangelisty u szczytu. Dwa ołtarze boczne też są barokowe i znajdują się tam obrazy: Najświętszej Marii Panny ze św. Anną i św. Joachimem oraz Matki Boskiej. Na uwagę zasługuje obraz Matki Boskiej Bocheńskiej z Dzieciątkiem z 1644 roku oraz obraz św. Rozalii. W 1676 roku do odnowionej świątyni sprawiono ten obraz z wizerunkiem świętej, która miała chronić mieszkańców przed zarazą. Do obrazu pielgrzymowali mieszkańcy okolicznych wsi, prosząc o uzdrowienie lub oddalenie zarazy. Wielkim czcicielem św. Rozalii był ks. Feliks Pudełko, za którego proboszczowania wprowadzono uroczystości odpustowe ku czci tej świętej, chociaż patronem kościoła jest św. Mateusz. Pięknymi elementami wystroju wnętrza są także: rokokowe tabernakulum z II połowy XVIII wieku oraz chrzcielnica z pierwszej połowy XIX wieku. Źródło: https://www.gnojnik.pl/prezentacja-gminy/historia-i-zabytki/kosciol-parafialny-pw-sw-mateusza-w-biesiadkach

Kościół parafialny p.w. Matki Boskiej Królowej Polski Kościół powstał w 1978r. Kościół ma charakterystyczny kształt. W wewnątrz znajdują się mozaiki na ścianie ołtarzu. Elementy takie jak ołtarz, ławki, schody, nagłośnienie zostało ukończone w 1983r. Źródło: https://lewniowa-wiz.diecezja.tarnow.pl/#start

Kościół parafialny murowany p.w. św. Floriana Kościół powstał w 1801 roku. Jest budowlą barokowo – klasycystyczną o figuralnej i ornamentalnej polichromii. Świątynia to obiekt jednonawowy, z węższym prostokątnym prezbiterium, gdzie po stronie północnej znajduje się niewielka,  murowana zakrystia, a także z wieżą nadbudowaną nad zachodnią częścią nawy, z dwoma pomieszczeniami po bokach oraz z kruchtą po stronie południowej. Jego wnętrze nakrywają żaglaste sklepienia wsparte na gurtach spływających na przyścienne filary, pomiędzy którymi znajdują się płytkie wnęki na pomieszczenie bocznych ołtarzy. Natomiast chór muzyczny podparty został dwoma prostymi filarami. Prezbiterium i nawę nakrywają dość płaskie dachy siodłowe. Natomiast wieżę wieńczy ośmioboczna nastawa z barokowym baniastym hełmem. Całość bryły dopełnia niewielka wieżyczka na sygnaturkę. Kościół jest otoczony kamiennym murem. Przed głównym wejściem usytuowane są figury św. Apostołów Piotra i Pawła oraz św. Floriana. Źródło: https://parafia.uszew.pl/index.php/kocio/architektura, https://uszew-wiz.diecezja.tarnow.pl/#start